LUX 10, to olej do zastosowania (wg 1):
„do wyeksploatowanych silników czterosuwowych starszych typów, np. samochód Warszawa, Nysa, Żuk. Stosowanie: LUX 5, 6 – zima, LUX 8, 10 – lato”
Olej LUX 10 był zalecany do stosowania w Junaku od początku produkcji.
Dopiero instrukcja obsługi z roku 1961 wprowadza alternatywę do stosowania w silniku tj. olej Extra 8T.
Zarówno LUX jak i Extra były olejami jednosezonowymi (letnimi lub zimowymi).
Jaka musiała być jakość oleju LUX 10 możemy się domyślać skoro sama instrukcja nakazuję jego wymianę co 2 tys km.
Z doświadczenia wiemy, że silniki które przetrwały bez większej ingerencji do dzisiejszych czasów poddane naprawom pokazują jego niedoskonałości. Pomijając samo zużycie części współpracujących to obraz wnętrza silnika z odłożoną grubą warstwą szlamu mówi sam za siebie.
Lux 10 to olej mineralny nie zawierający dodatków uszlachetniających z wyjątkiem dodatku obniżającego temp. krzepnięcia i podwyższającego lepkość. Jest on produkowany obecnie pod tą samą nazwą a karty podają jego właściwości w obecnych klasyfikacjach jako:
Jakość: API: SA
Lepkość: SAE: 30
API – (American Petrolium Institute = Amerykański Instytut Naftowy)
opracował (wspólnie z SAE i ASTM) klasyfikację jakościową olejów. Dzieli oleje na dwie grupy:
S – (Service) do silników samochodów osobowych i dostawczych
C – (Commercial) głównie do silników o ZS
Oznaczenie składa się z dwóch liter z czego druga im wyższa z alfabetu tym wyższe wymagania spełnia olej.
Np. SA, SB, SC … SN
SAE – (Society of Automotive Engineers = Amerykańskie Stowarzyszenie Inżynierów Samochodowych)
klasyfikuje oleje na podstawie właściwości reologicznych. Podstawą podziału jest lepkość i pompowalność oleju w temperaturze ujemnej (oleje zimowe np. 10W) lub lepkość w temperaturze 100 0C (oleje letnie np. 40). Prócz olei zimowych lub letnich są też wielosezonowe:
Np. 10W/40
Tak naprawdę o jakości oleju w decydują zastosowane dodatki. Oto kilka przykładów jakie dodatki uszlachetniające są dodawane do olejów:
- zwiększające lepkość (dodatki lepkościowe)
- obniżające temp. krzepnięcia i zwiększające płynność w niskich temperaturach (depresatory)
- zwiększające odporność olejów na utlenianie (dodatki przeciwutleniające)
- poprawiające właściwości smarne (dodatki smarne)
- przeciwdziałające korozji (dodatki przeciwkorozyjne)
- zdolne do rozpraszania osadów i nie doduszające do ich odkładania się (dodatki myjące i dyspergujące)
- zmniejszające skłonność oleju do pienienia się (dodatki przeciwpienne)
- przeciwdziałające tworzeniu się emulsji (dodatki deemulgujące)
- hamujące katalityczne działanie metali w procesie utleniania i korozji (deaktywatory metali)
- mające zdolność do równoczesnego polepszenia kilku właściwości (dodatki wielofunkcyjne)
W poniższej tabeli podajemy porównanie podstawowych właściwości oleju LUX z dwoma przykładowymi olejami obecnie dostępnymi na rynku.
| Nazwa | Klasyfikacja SAE | Klasyfikacja API | Lepkość kinem. w temp. 100 0C [mm2/s] | Wskaźnik lepkości [min] | Temp. krzepnięcia 0C | Temp. zapłonu 0C |
|---|---|---|---|---|---|---|
| LUX 6 | - | - | 6-7,5 | 70 | -25 | 195 |
| LUX 8 | - | - | 8-9,5 | 70 | -15 | 200 |
| LUX 10 | 30 | SA | 10,2 | 95 | -10 | 230 |
| Mobil Super 2000 | 10W/40 | SN | 14,7 | 150 | -33 | 234 |
| Valvoline Synpower | 10W/40 | SN | 13,9 | 150 | -39 | 226 |
Pozostawiamy każdemu z was wybór rodzaju oleju do S03, gdyż każdy ze współcześnie produkowanych będzie o niebo lepszy od tego z lat 60-tych.
I najważniejsze – niezależnie ile rocznie przejedziecie kilometrów wymieniajcie olej co roku, on po prostu się starzeje i traci właściwości!
Literatura
1 Leksykon, samochodowe paliwa , oleje, smary. K.Baczewski, K. Biernmat, M. Machel. WKŁ, 1993.
2 Podstawy zasilania paliwem i smarowania samochodów. C.Kajdas. WKiŁ, 1983.
Zdjęcia
Etykiety: CPN. Znak, identyfikacja, historia. Patryk Hardziej, Wydawnictwo Karakter, 2019 rok
Oleje: serwis allegrolokalnie.pl (Małgorzata (yggy))
Tak bez dodatków myjących etc. to rzeczywiście nie było tęgo.
Klasa lepkości SAE 30 to współczesne kosiarkowe :).
Sympatycznie zebrane w całość.